Kret (2011, Rafael Lewandowski)

Kret ***

(ta recenzja jeszcze nie jest usunięta przez ACTA)

Niezmiernie mnie cieszy, że dożyliśmy w końcu czasów, w których chwalenie w polskim kinie tzw. porządności realizacji filmu, czyli tego, że wiemy o czym jest dana historia, jaki jest mniej więcej gatunek w przestrzeni którego się obracamy oraz kto jest głównym bohaterem opowieści, jest wyrazem albo jawnego lenistwa recenzenta, albo jego wyraźnego przespania kilku ostatnich lat. Wystarczy szybki rzut oka na filmy z tegorocznego festiwalu PFF w Gdyni: świetny „Esssential Killing”, który okazał się istną poezją pisaną przy pomocy kamery filmowej, trzymający cały czas za gardło i w napięciu „Czarny czwartek. Janek Wiśniewski Padł”, który precyzyjnie odtwarza horror wydarzeń, z dni, o których opowiada, czy wreszcie brawurowa w swej formie i odważna w treści „Sala Samobójców” , w której znalazło się miejsce nawet na coś tak niespotykanego u nas jak animacja komputerowa. Polskie kino dalej jest istotne, jeśli chodzi o treść i podejmowane tematy, ale jednocześnie  staje się coraz bardziej atrakcyjnie podane (wybaczcie fani, ale filmów Jana Jakuba Kolskiego – poza „Wenecją” – po prostu nie potrafię strawić, choćby nie wiem co). Dziś trudno mówić o tym, co jest na poziomie technicznym zrobione w polskim filmie źle, a co dobrze- chętnie za to dyskutuje się o treści filmu. Takim przypadkiem jest właśnie zeszłoroczny „Kret” Rafaela Lewandowskiego.

Forma tego obrazu nie budzi najmniejszych wątpliwości: zdjęcia są wspaniale wykadrowane i z lekkością nadają całości klimatu, montaż jest zrobiony ze znakomitym wyczuciem tego, kiedy w scenę należy „wejść”, a kiedy ją skończyć odpowiednią puentą, aktorski duet Szyc/Dziędziel (a właściwie tercet wraz z Magdaleną Czerwińską) wydaje się prawdziwy i przejmujący niemal przez cały seans. Wszystko wydaje się być na swoim miejscu, a jednak w ostatecznym rachunku zawodzą sprawy najważniejsze: scenariusz i reżyseria. Choć pojedyncze sceny są świetnie, to trudno niestety mówić o spełnionym dziele w całości. 

The Girl with the Dragon Tattoo (2011, David Fincher)

Dziewczyna z tatuażem *****

Po obejrzeniu szwedzkiej wersji ekranizacji „Mężczyzn, którzy nienawidzą kobiet” przyszła mi do głowy  taka myśl, że być może nie da się w ogóle przenieść cegły Larssona na język filmu. Rozległa, epicka, rozciągnięta w czasie, wielowarstwowa intryga, w dodatku z przedziwaczonym finałem,  który jawnie kpi z prawideł kina  (całość ma coś w rodzaju struktury 4 aktowej: po klajmaksie czeka nas jeszcze dobre kilkadziesiąt stronic domykania wątków).  W skandynawskiej wersji filmu z przed kilku lat,  dostaliśmy niestety nieprzemyślany, niedbały produkt, składający się z biegunki scen, pierdołowatego Mikaela Blomkvista jako głównego bohatera oraz z brakiem czegokolwiek (na poziomie realizacyjnym czy merytorycznym) co usprawniało by intrygę, czy pomogło przetrwać seans. Wczoraj, 13-tego w styczniowy piątek, (kiedy wreszcie w Polsce spadł porządnie śnieg!), na ekrany trafił film, który unieważnił moją tezę z pierwszego zdania właściwie jednym , lekkim ruchem. Da się, tylko tu trzeba twórcy, który rozumie jak się powinno  to zrobić. 

David Fincher („Siedem”) musiał niestety odbić się od początkowych, żenujących argumentów mówiących , że tworzy swój film tylko w jednym celu: aby amerykańscy widzowie nie musieli czytać napisów (nazywając zresztą ordynarnie jego wersję „remake’m” wersji z kraju Ikei) . Tak jednak powiedzą tylko ci, którzy nie rozumieją kina Davida Finchera. Choć sam reżyser rzeczywiście nie odkrywa tu dla siebie żadnej Ameryki (raczej Europę hehe), jego „Dziewczyna z tatuażem” to ekspercki thriller, w którym są wszystkie elementy świadczące o tym, że jest to film Davida Finchera (jestem zdumiony, że niektórzy recenzenci piszą, że nie ma w tym filmie nic odautorskiego).

Podsumowanie roku 2011

Za plakatami „Harry’ego Pottera i Insygniów Śmierci cz.2″ możemy powiedzieć z ulgą(?): to już koniec. Koniec 2011 , czyli 123 roku w światowej kinematografii. Od stycznia do grudnia, od „Czarnego Łabędzia” do  ”Pokaż kotku co masz w środku”.

Za mną 68 seansów premierowych filmów , co nie jest może ilością,  która zatrzęsie całą  blogosferą, ale na pewno wartą małego podsumowania: co mnie zniesmaczyło, co skonfundowało, a co jeszcze powaliło na kolana. O rozczarowaniach i zachwytach roku 2011 w kinie: zapraszam! (PS Podziękowania za pomoc dla Marakesha!)

Mission Impossible Ghost Protocol (2011, Brad Bird) [IMAX]

Mission Impossible. Ghost Protocol *****

 

Jakie to Hollywood jest dziwne: nieznany nikomu Brad Bird najpierw robi sobie niszową, prostą, ale świetną animację o gigantycznym robocie, który zaprzyjaźnia się z małym chłopcem („Iron Giant”, 1999) , potem tworzy jeszcze kolejne dwie animacje (ale tym razem to już gigantyczne superprodukcje dla studia Pixar) i deklasuje nimi całą konkurencję odbierając  za obydwa Oscary od Akademii Filmowej (Iniemamocni 2004, Ratatuj 2007). A teraz, kiedy wydaje się, że Bird już na zawsze będzie hollywoodzkim Miyazakim, jeden mały SMS od J.J. Abrahmsa (reżyser Star Treka, Super 8 i trzeciej odsłony Mission Impossible) sprawia, że ów specjalista od wybitnych filmów animowanych, kręci głośny, popisowy i bezczelny do granic w swej brawurze,  pierwszorzędny film akcji, który jest niczym mniej i niczym więcej jak tylko (hmm” tylko”?) trzecim sequelem do wspomnianego wyżej „Mission Impossible”, w którym to jak powszechnie wiadomo lśni i zachwyca amerykański gwiazdor-scjenatolog Tom Cruise. I co? I to:  Bird znowu to zrobił. Znowu.

Oglądałem niedawno wywiad z Birdem (będę to nazwisko powtarzał jak mantrę, zapamiętajcie skubańca jakby był nowym samym Spielbergiem -  na co się zresztą zanosi) , który przyznał się, że nie bardzo był zainteresowany wchodzeniem w dorosłe życie. Chciał znaleźć sobie taką pracę, która umożliwi mu pozostanie pełnym pasji dzieckiem, przedłużeniem tej dziecięcej zabawy i żarliwości w tworzeniu. No i znalazł: praca przy filmach animowanych. To, co w „Iniemamcnych” oraz „Ratatuju” mnie tak dobitnie zachwyciło, to poczucie, że Bird nie podchodzi do swoich dzieł, jak do filmow familijnych, czy kreskówek, w których liczy się tylko, żeby było słodko i kolorowo. Bird dbał o sensowne postacie (o wszystkie z danego filmu), a jego podejście do narracji było kompatybilne z narracją prawdziwych aktorskich filmów (retrospekcje, dbanie o pacing i  swoistą symfoniczność opowiadania, montaż równoległy, najazdy, przybliżenia, oddalenia, epickie panoramy w formacie 2.35:1). Bawił się kinem na swój sposób, ale jednocześnie szanował widza: nie podsuwał mu tandetnie napisanych postaci, infantylnego humoru, nie odpuszczał sobie żadnej  sceny i  dbał o wrażeniometr widza w najważniejszych momentach filmu (akcentowane: kulminacja, otwarcie, ostatnie ujęcie).