Intouchables (2011, Olivier Nakache, Eric Toledano)

Nietykalni *****

Czołowe zderzenie kultury niskiej i kultury wysokiej: główni bohaterowie, treść filmu, jak i on sam. Wszyscy pochodzą z różnych bajek i tworzą razem jeden z największych fenomenów kina komediowego ostatnich 15 lat (obłędnie wysoka pozycja w rankingu top100 filmwebu i top250 imdb, niekończące się pozytywne recenzje, dziesiątki milionów widzów, wypełnione po brzegi sale na seansach takich jak mój). “Nietykalnych” polecało mi już tylu znajomych i miałem wokoło siebie tyle reklamy tego filmu, że pójście do kina potraktowałem niemal jak profesjonalny obowiązek kinomana. A przyznam się szczerze, że bałem się seansu: widząc plakat i znając zarys ogólny fabularny obawiałem się ckliwej, płaczliwej do przesady opowieści z peanami na cześć przyjaźni przedstawicieli z różnych sfer i radości życia. Skrojonego pod publiczkę emocjonalnego szantażu. Niepotrzebnie – cała siła “Nietykalnych” leży właśnie w tym, że ten film nic nie udaje, a każdy wyciągnie z seansu tyle ile sam czuje i potrzebuje.

Zgodnie z prawidłami komediowej narracji, punkt wyjścia całej fabuły jest przerysowany i schematyczny. Phillipe, sparaliżowany od szyi w dół arystokrata (Francois Cluzet) rozkochany w sztuce wysokiej,  zatrudnia do opieki nad sobą byłego kryminalistę, czarnoskórego bezrobotnego mieszkańca biedniejszej dzielnicy Paryża (Omar Sy), Drissa.

Rubber (2010, Quentin Dupieux)

Opona ***½

Czarna i przerażająca. Nieustępliwa i bezwzględna. Niebezpieczna i cwana. Poznajcie oponę – (w tej roli niezawodna opona o imieniu Robert) – bohaterkę  horroru nowej generacji , która przy pomocy swych parapsychologicznych zdolności potrafi zmienić – dosłownie – mózgoczaszkę człowieka w jeden, soczysty flak. Wpierw bohaterka (?) budzi się do życia na małym pustynnym wysypisku, podnosząc się z kurzu i śmieci, następnie  dziarsko pokonuje wszystkie przeszkody jakie znajdzie na swojej drodze (jak np. dybiące zewsząd butelki czy skorpiony) , a wreszcie  pod wpływem bliżej niezidentyfikowanych motywacji,  bierze się za przerobienie homo sapiens na pudding.

Ale sam film zaczyna się inaczej: w pobliżu odludnej międzystanowej drogi znajduje się grupka ludzi zwanych “widzami”. Za chwilę mają na tej pustyni zobaczyć  film (choć  ekranu nie widzimy) – film opowiadający o przygodach opony, która zabija. Każdy z nich otrzymuje do tego celu jedną lornetkę, zaś tuż przed samym pokazem,  na ulicy, na której znajdują się nieregularnie poukładane krzesła z których nikt nie korzysta (tak, zwyczajne krzesła), pojawia się samochód. Pojazd bezceremonialnie rozjeżdża krzesła, które  stoją mu na drodze, podjeżdża blisko kamery i z wnętrza – a dokładniej, z bagażnika – wysiada policjant, który zaczyna wygłaszać do nas ciekawy monolog na temat znanych filmów i tego, jak często, nawet w wielkich dziełach, różne rzeczy pojawiają się zupełnie bez powodu (kultowe już “no reason”). Już rozumiecie?

Carnage (2011, Roman Polański)

Rzeź *****

Choć sztuka Yasminy Rezy “Bóg mordu”, nie jest może najbardziej subtelnym i najgłębszym utworem sceniczym jakiedykolwiek napisano, choć może i ma gro oczywistych pomysłów i za bardzo wytłuszczonych  obserwacji klasy średniej (wypowiadanych wprost przez bohaterów: ale może i to część ogólnego zamysłu), to jednak jest materiałem na tyle nośnym i “tanim”, że osiągnęła – nomenomen -spektakularny sukces. “Boga..” wystawiali już Niemcy, Francuzi, Anglicy, obowązkowa była również wersja na Broadwayu,  ale też i w Rumunii, Hiszpanii, Irlandii, a nawet (i to aż w 8 różnych teatrach) -  w Polsce. Tak naprawdę wystarczy nam czterech wybitnych aktorów, którzy są chętni się tego podjąć, jakiś stół, 2 kanapy, udawane drzwi i w zasadzie to wszystko. Reszta jest słowem, które podobnie jak w ‘Pulp Fiction”, jest formą całego utworu. Poza tym walor komercyjny wzmacnia fakt, że jest to komedia, a te się zawsze dobrze sprzedają wśród bardzo szerokiej publiczności.

Nie było więc innej  możliwości: w końcu musiał powstać film. Reza ogólny koncept na historię pożyczyła sobie z obsypanego nominacjami do Oscarów (było ich aż 13, z czego ostatecznie 5 statuetek) filmu Mike’a Nicholsa “Kto się boi Virginii Wolf”. Tam również spotkały się dwie pary i w przeciągu (relatywnie) krótkiego czasu doszło do długiego dialogu przechodząc od mieszczańskich uśmieszków i uprzejmości, a kończąć na chaosie, anarchii i wyrzucaniu sobie wszystkiego, czego na trzeźwo nie byliby w stanie zapewne powiedzieć. Tam była to cała noc – w “Bogu rzezi” jest to 75 minut radykalnie opowiedziane w czasie rzeczywistym. Tam były to różne miejsca od domu, po małą kawiarnię,  do której wstępują bohaterowie – tu jest to klaustrofobiczna przestrzeń małego mieszkania w Nowym Yorku (w gruncie rzeczy dwa pomieszczenia plus korytarz z windą, do której jakoś goście nigdy nie mogą dotrzeć). Tam pretekstu nie było poza przybyciem młodej pary “w gości”. Tutaj: małżeństwa,  grane odpowiednio przez Kate Winslet i Christophera Waltza oraz Jodie Foster i Johna C. Reilly’ego,  spotykają się, aby wyjaśnić sprawę pobicia syna tych drugich,  przez syna tych pierwszych (“uzbrojonego” w kij). 

Artysta (2011, Michel Hazanavicius)

Artysta ***½

Kino nieme w wersji all-inclusive.  Olśniewający  croud-pleasure skrojony pod młodą widownię, która nie ogląda filmów niemych oraz dla widowni starszej, która podda się sentymentalnym emocjom (średnia wieku członków Akademii Filmowej to około 62 lata). Nakręcony w wysokiej rozdzielczości, zapisany na cyfrowej taśmie pastisz kina niemego z czasów Złotej Ery kina hollywoodzkiego – przyswajalny dla każdego, atrakcyjny, czytelny, pozbawiony oryginalnej historii i konfliktu dramatycznego. W czasach depresji i kryzysów trudno sobie wręcz wyobrazić, żeby poważniejsze i dojrzalsze kino zdobywało laury, które są wynikiem głosowania przez tak ogromne gremium  ekspertów.

“Artysta” ma na pewno dużo obiektywnych zalet: jest to z pewnością majstersztyk techniczny. Ma znakomity montaż (ale słusznie przegrał z wirtuozerskim montażem nowego filmu Finchera) , świetne wyczucie rytmu (pod tym względem jest na pewno bardziej równy niż “Hugo”) , jedną absolutnie genialną rolę i jeden z najlepszych soundtracków roku 2011. Te ostatnie dwa elementy, to zresztą wszystkie, w których ten film winien był wygrać wczorajsze Oscary.

Midnight in Paris (2011, Woody Allen)

O północy w Paryżu ***½

O północy w Paryżu, co każde zegarowe 24 godziny , główny bohater najnowszego filmu Woody’ego Allena, przenosi się ze współczesnego (rok 2010), nieco nudnego Paryża oraz  swojego równie nudnego, niespełnionego życia (jako pisarz nie potrafi skończyć swojej nowej powieści, jako mąż musi się trudzić życiem z dośc irytującą pragmatyczką myślącą tylko o sprawach doczesnych) do Paryża lat 20. Paryża zarówno swoich idoli, dawnej magii, jak i przytulnych stylowych kawiarenek, w których w rytm jazzu odgrywają się artystyczno-społeczne dysputy i w których można spotkać Ernesta Hemingweya, Scotta Fitzgeralda , Luisa Bunuela, czy nawet Salwadora Dali i  Pablo Picasso.

Allen na szczęście nie trudzi się wyjaśnianiem zagadki, jak to wszystko jest możliwe, a jego film bezpiecznie i z wyczuciem balansuje na granicy kina fantasy a typowej Allenowskiej tragikomedii (u Allena motywy nadnaturalne są zresztą dość częste i nie są żadną nowością). Bardziej chodziło tu chyba o ukazanie po prostu magiczności Paryża – jego z jednej strony zatrzymania w czasie, z drugiej strony ciągłej świeżości i zmian. Jak to się udało?

Baby są jakieś inne (2011, Marek Koterski)

Baby są jakieś inne ***½

Kolejna, wyczekiwana przeze mnie już od kilku lat, odsłona wielkiej kinowej układanki o życiu Adama Miauczyńskiego, najważniejszego bohatera,  jaki powstał w reżyserskiej wyobraźni Marka Koterskiego (opartego z pewnością na przenikliwych obserwacjach z własnego życia), powiązana ściśle z egzystowaniem w kraju w nad Wisłą: kraju pełnym kompleksów, ludzi bez dystansu do życia, zapętlonych we własne tradycje (oraz religię),  i wszelkich problemów, które tylko czyhają na obywateli, jak sprytnie zastawione pułapki.

Po wstrząsającej wiwisekcji pijackich tradycji w rodzinie Miauczyńskich (kapitalne “Wszyscy jesteśmy Chrystusami”), Koterski znów wraca do tematu, który w jego filmach obecny jest od zawsze: do kryzysu męskości faceta w średnim wieku, który wciąż poszukuje owej mitycznej “jedynej, prawdziwej miłości”. Adaś wsiada do samochodu razem ze swoim (zapewne raczej bliskim) kolegą Puciem i rozpoczyna długą, nocną pogawędkę na temat..no, na temat, bab. Kobiet, facetek. Że generalnie są one wszystkie jakieś inne, że jak włączają kierunkowskaz w lewo, to skręcają w prawo, że jak siedzą w kinie to pół filmu grzebią w torebce w poszukiwaniu szminki, że coraz bardziej upodabniają się do mężczyzn odbierając im ich pozycję w społeczeństwie, że w ogóle są inne , naprawdę inne, pokręcone, skomplikowane i niemożliwe w zrozumieniu przez przeciętnego faceta. I że nie można z nimi żyć, ale  nie sposób też żyć bez nich.