The Adventures of Tintin (2011, Steven Spielberg) [IMAX 3D]

Przygody Tintina ****

Oto historia o tym, jak krytyka filmowa ma moc wpływania na wielkich arystów świata popkultury. W 1981 roku ukazała się w Stanach Zjednoczonych recenzja filmu Stevena Spielberga “Poszukiwacze Zaginionej Arki”  , której autor porównał przygodową produkcję z cyklu o doktorze Indy’m  do starych komiksów (choć w tym wypadku bardziej wypada użyć słow “powieść graficzna”)  belgijskiego rysownika Hergé o młodym reporterze/quasi detektywie Tintinie. Spielberg, mimo, że nie zrozumiał francuskojęzycznej wersji “Tintina”, którą przyniosła mu do biura sekretarka, z miejsca zakochał się w tej opowieści i jej bohaterach, i już od 1983 roku (data śmierci rysownika) posiadał prawa do ekranizacji dzieła, które belgijczycy  znają i czytają sobie nawzajem z pokolenia na pokolenie.

Kooprodukowany przez Spielberga (który również  reżyserował – Hergé tylko w Stevenie widział nadzieję na adaptację oddającą sprawiedliwość jego twórczośći)  i Petera Jacksona film, z pierwotnego pomysłu na live/action przygodówkę z aktorami (poza psem Snowym, który od początku miał być CGI) ostatecznie stał się, za namową tegoż samego Jacksona, bombastyczną, wirtuozerską i wypasioną technologicznie animacją 3D, opartą na trenowanej na Gollumach, małpach i avatarach technice perfomance capture (motion capture skończyło się kilka lat temu: dzisiaj ważne jest także zachowanie tożsamości konkretnego aktora i jego własnej interpretacji scenariusza).

Mój sąsiad Totoro *****

Zadajmy sobie proste pytanie: Czy ktoś pamięta nazwiska reżyserów tworzących filmy animowane? Ile np. osób kojarzy,  kto podpisał się pod “Toy story 3″, które zarobiło w box officie ponad miliard dolarów? Ile z nich pamięta kto odpowiada za pierwsze-  genialne-  dwie części “Shreka” z wytwórni DreamWorks?

Powodów, dla którego nie kojarzymy twórców kolejnych “Kung Fu Pand” , czy “Epok Lodowcowych” może być wiele (często reżyserów animacji jest dwóch, jest  o wiele wygodniejszy w użyciu podział na same wytwórnie, nikt poza dziwakami pokroju niżej podpisanego nie czyta creditsów) albo po prostu jeden: w Hollywood na chwilę obecną nie istnieją AUTORZY animacji. Istnieje grupka ludzi w danym studiu, którzy przerzucają się tylko funkcjami (jak jeden reżyseruje, to drugi jest producentem, a trzeci pisze skrypt), ale trudno wyodrębnić kogokolwiek z własnym, odróżnialnym, charakterystycznym stylem i tokiem myślenia. Ta sytuacja nie ma miejsca w Japonii, w królestwie gatunku anime, którego królem albo i bogiem jest dzisiaj Hayao Miyazaki, człowiek pracujący dla wielkiego studia Ghibli (jest zresztą jednym z dwóch jego założycieli).  To właśnie jego filmy są najbardziej rozpoznawalnym obecnie anime na świecie, to jego “Spirited Away” otrzymało jedynego dla Japonii Oscara za najlepszy długometrażowy film animowany i to właśnie on pokazuje, że można inaczej. Że animacja może stanąć dziś ponad podziałami kina dla dorosłych i dla dzieci. Że można się obyć bez durnego mrugania okiem dla dorosłego i infantylnych bzdur dla młodego widza. I  że w kinie familijnym tak naprawdę nie ma żadnych ograniczeń, poza wyobraźnią twórcy. 

Sposób, w jaki Miyazaki przemawia do publiczności , można by pozornie uznać za bliski Disneyowi: soczyste, przepiękne barwy, ascetyczna kreska, mieszanie się różnych światów, czy – last but not least- szczera, najczystsza prostota zdobywania widza emocjami. Czegoś jednak u Miyazakiego brakuje : jakiegokolwiek podziału na dobro i zło. Często niesympatyczni bohaterowie ujawniają po pewnym czasie swoje wielkie słabości, a czasem – tak jak “Moim sąsiedzie Totoro” -  nie istnieją w ogóle czarne charaktery.  Istnieje za to proste, zwyczajowe życie, którego mogłoby się toczyć przy  udziale każdego z nas, nie zależnie od wieku i zamieszkiwanego kontynentu .

Sala samobójców ****

Mam dla Was dwie wiadomości: dobrą i złą. Zła jest taka, że “Sala samobójców” to nie jest film wielki, nie jest też wybitny i w historii światowej kinematografii się raczej nie zapisze. Ale jest też ta dobra, która , jak sie zdaje , jest w stanie u wielu widzów przebić się przez masę problemów tego filmu- tak  profesjonalnie hollywoodzkiego kina nie było w rodzimym kinie prawdopodobnie jeszcze nigdy. (Zalecam obejrzeć razem z “Essential Killing”).

Film Komasy to polski “The Social Network” – opowiadający o rzeczywistości tu i teraz (może ciutkę spóźniony, ale to i tak sukces przy “Wszystko co kocham” i innych nadwiślańskich  filmach skupionych na niekończących się podróżach w przeszłość) dramat, który chce zdefiniować pokolenie naszej dekady. I trzeba oddać sprawiedliwość:  udaje mu się to nieźle, choć nie bez problemów. W odróżnieniu od Aarona Sorkina, Jan Komasa pisze o wiele słabsze dialogi, często wpada w patetyczny, chwilami zbyt dosłowny ton moralisty;  posiada też skłonności schizofreniczne (liryzm i “kurwowanie” niemal na jednej pięciolinii). Jako reżyser, Komasa, jest jednak nowym polskim mistrzem (ilu hollywoodzkich twórców by marzyło o takim debiucie!) i prezentuje klasę iście światową.  Podczas, gdy Fincher kalkuluje, wylicza i dystansuje się do rzeczywistości, o której opowiada, nasz twórca wchodzi w całe bagno po uszy z kamerą i momentami nie ma najmniejszych zahamowań. Jego film to szczera, pozbawiona manipulacji, autorska wypowiedź nowego pokolenia. Twórcy “Sali” opowiadają o nastolatkach zupełnie z ich perspektywy, z ich poziomu, i to do nich też kierują swój film (choć nie tylko)- bolesny, trudny, ale przy okazji piekielnie wręcz atrakcyjny audiowizualnie i z szacunkiem dla wartości rozrywkowej dzieła.

Mary i Max *****

Poklatkowa, otwarcie staroświecka (zrealizowana przy użyciu plasteliny), animacja, która bardzo niesprawiedliwie zgubiła się gdzieś w repertuarze. Niezależną, autorską produkcję łatwo przeoczyć, pominąć, czy wręcz zagłuszyć, w czasie gdy wokoło szaleją teledyskowo zmontowane błyskotki. Sam należę do wielbicieli hollywoodzkiego cyrku (bo tak samo lubię też chodzić do Fast foodów, i szybko i bezboleśnie wchłaniać co mi podają), niemniej, gdy natrafiam na film pokroju „Mary i Maxa”- spadają mi buty. Kompletnie się rozklejam, zaś tuż po zakończonym seansie musiałbym stawiać same najwyższe oceny. Tak, to  jest właśnie jedna z tych chwil, gdy do człowieka dopiero po czasie dociera ta myśl-  zaraz, ja płaczę nad losem ludzików z plasteliny, co jest grane?

Okazuje się, że można. Debiutujący na wielkim ekranie Adam Elliott, włożył niesamowicie dużo wysiłku, aby cały swój miniaturowy świat powołać do życia, ale przy tym ani przez chwilę nie porzucił  swoich bohaterów na pastwę losu- prowadzi ich z szacunkiem i godnością, przykładając przez cały czas szkiełka empatii i współczucia. Reżyser powraca w swojej animacji do tematu, który  kino dramatyczne pokochało  chyba na zawsze (idziemy wszak po wzruszenia)- wszelkiej maści outsiderów. Ludzi nieprzystosowanych do ogólnie przyjętych zasad, porzuconych przez najbliższych, pokrzywdzonych przez los samotników, czy dziwaków z śmiesznymi nawykami.

Jak wytresować smoka ***

Nietrudno jest kupić sympatię widza słodziutkim, dowcipnym, zabawnie nieufnym smoczkiem wyjętym jakby wprost z baśniowej czytanki dla najmłodszych. Podobnie zresztą jak kolejnym bohaterem nowego  pokolenia: Czkawka to niezrozumiany przez swoje otoczenie, fajtłapowaty młodzieniec, którego droga wyraźnie rozmija się z narzuconym mu przez rodzinę i przyjaciół, przeznaczeniem.

To raz chce zaimponować wszystkim i zabijać smoki, jak to czynią prawdziwi Wikingowie od setek lat, to znów chwilę potem spotyka jednego z nich, ale ochota na zabijanie odchodzi z hukiem, ustępując miejsca przyjaźni i zrozumieniu natury. Odkrycie nowego świata, daje chłopcu szansę na wyprostowanie swojej reputacji u swoich, ale jednocześnie doprowadzi do wielkiej wojny – tej ostatecznej, smoki vs ludzie. Po której stronie opowie się Czkawka?

Toy Story 3 *****

Że niby sequel zawsze gorszy od oryginału? A sequel sequela to coś jeszcze gorszego? Ha! No to pogadajcie z chłopakami z Pixara. Ich spektakularny powrót do źródeł udowadnia, że za wcześnie wciąż na łożenie na nich krzyżyka i teksty w stylu – cytuję siebie- “Toy story 3 oznacza, że Pixarowi skończyły się pomysły”.  Ten film  to absolutne mistrzostwo i krok dalej na każdym możliwym poziomie wobec tej świetnej serii. To wspaniałe domknięcie trzyczęściowej sagi spoglądającej nostalgicznie w stronę świata dziecięcych zabawek, niewinnych figli i urokliwej beztroski.

A te właśnie przechodzą nieuchronnie- Andy, stańmy twarzą w twarz, dorasta. 17-latek wybierający się na studia musi zdecydować co zrobić z pudłem ukochanych zabawek lat dziecięcych- wystawić na strych i poczekać aż jego własne dzieci same będą mogły z nich zrobić użytek, oddać innym dzieciom do przedszkola, a może po prostu zapakować do plastikowego worka i czekać na przyjazd śmieciarki. Andy wybiera sobie Chudego jako pamiątkę do college’u, a reszty bezceremonialnie się pozbywa. Nie w sos ta sytuacja samym zabawkom- wszystkie chcą trzymać się razem (z Chudym), ale z kolei Chudy nie chce tego co reszta- zamieszkać w “luksusowym” przedszkolu. Nasz dzielny szeryf jako jedyny pozostaje w pełni lojalny i przywiązany do Andy’ego. Zaś szybko nasze pozornie przyjemne przedszkole zamieni się w miejsce jak wzięte z niejednego horroru.

Porażające, z jaką czułością i powagą twórcy traktują filmowe zabawki- co rusz ktoś tu powoduje jakieś nieszczęście, co minute bohaterowie trafiają w tarapaty, z których,  wydawałoby się, wyjścia nie ma. Całą tę bezustanną niemalże gonitwę (ale w żadnej chwili nie przesadzoną pod względem tempa, czy nadwyżek atrakcji) ogląda się przez ponad 100 minut z takim napięciem i zdumieniem, że nie mam pewności, czy to w ogóle jest dobre kino dla maluchów.  W kulminacyjnym punkcie , gdy bohaterowie stają na absolutnej granicy żywota i dokonują ostrej konfrontacji z siłami zła, serce dosłownie zamiera na dobre kilka chwil. Niesamowite-  że można się aż tak mocno z tymi bohaterami zidentyfikować.